In de serie Amerikaanse klassiekers doken we al eens in clam chowder en de hotdog, voor jambalaya reizen we een flink stuk zuidelijker, naar Louisiana. Daar heeft zich in de loop van de tijd een heel eigen keuken ontwikkeld, met onder andere Franse, Spaanse en Afrikaanse invloeden.
Jambalaya is daar misschien wel een van de bekendste gerechten van. De basis bestaat uit rijst die samen met vlees, worst, groenten en soms vis of schaaldieren in één pan wordt bereid. Het resultaat is stevig, kruidig en vol van smaak…én ideaal voor de herfst!
Een gerecht met veel invloeden
De precieze oorsprong van jambalaya is niet helemaal duidelijk. Vaak wordt een verband gelegd met de Spaanse paella, maar ook Afrikaanse kooktradities hebben waarschijnlijk invloed gehad op de manier waarop het gerecht zich in Louisiana heeft ontwikkeld.
Wat vrijwel altijd terugkomt, is de combinatie van ui, paprika en bleekselderij. Die drie vormen samen de zogenaamde ‘holy trinity’ van de Louisiana-keuken en zijn de basis voor veel Cajun- en Creoolse gerechten.
Globaal wordt onderscheid gemaakt tussen Creoolse en Cajun-jambalaya. De Creoolse variant bevat meestal tomaat en wordt daarom ook wel red jambalaya genoemd. Cajun-jambalaya wordt meestal zonder tomaat bereid en krijgt zijn donkerdere kleur vooral door het stevig aanbakken van vlees en worst.
Zoals bij veel regionale gerechten bestaan er overigens talloze variaties. Er is dus niet één vast recept dat overal hetzelfde wordt gemaakt.
Voor onze versie kiezen we voor een rode jambalaya met kip, worst en garnalen.
Nog een paar jambalaya-feitjes
- Waar het woord ‘jambalaya’ precies vandaan komt, is niet helemaal duidelijk. Waarschijnlijk heeft het zijn oorsprong in het Provençaalse of Occitaanse ‘jambalaia’, een woord voor een mengelmoes van ingrediënten. Er bestaat ook een hardnekkig verhaal dat de naam iets te maken zou hebben met het Franse ‘jambon’, oftewel ham, maar daar is dan weer een stuk minder bewijs voor.
- Dat ze in Louisiana serieus met jambalaya omgaan, blijkt wel uit het wereldrecord dat in 2009 in Gonzales werd gevestigd. Daar werd een jambalaya gemaakt van maar liefst 1.529 kilo, in een pan van ruim twee meter hoog en bijna tweeënhalve meter breed.
- Ook aardig: bij het officiële jambalaya-kampioenschap in Gonzales kun je niet winnen dankzij een geheim familierecept met een bijzondere kruidenmix. De deelnemers mogen alleen gebruikmaken van een vooraf bepaalde lijst met ingrediënten. Het verschil zit dus vooral in de manier waarop ze ermee koken.
- En jambalaya schopte het zelfs tot de Amerikaanse muziekgeschiedenis. Countryzanger Hank Williams bracht in 1952 het nummer ‘Jambalaya (On the Bayou)’ uit. Vijftig jaar later kreeg het een plaats in de Grammy Hall of Fame. Benieuwd hoe dat in 1952 klonk? Hieronder hoor je Hank Williams zelf.
Welke worst gebruik je eigenlijk?
Traditioneel maak je jambalaya met andouille, een stevige en kruidige gerookte varkensworst die veel wordt gebruikt in de keuken van Louisiana.
Andouille is in Nederland helaas niet overal gemakkelijk verkrijgbaar. Kun je hem vinden, dan is dat uiteraard de beste keuze. Anders kun je ook kielbasa gebruiken, een Poolse gerookte worst, of een stevige Hongaarse paprikaworst of paprikasalami.
Die alternatieven smaken dan wel niet hetzelfde als andouille, maar geven wel die rokerige en kruidige smaak die goed bij jambalaya past.
Jambalaya met kip, worst en garnalen
Ingrediënten voor 4 personen
- 300 gram langkorrelrijst
- 300 gram kippendijfilet, in stukken gesneden
- 200 gram andouille, kielbasa of stevige Hongaarse paprikaworst, in dikkere plakjes gesneden
- 250 gram rauwe gepelde garnalen
- 1 grote ui, fijngesneden
- 1 groene paprika, fijngesneden
- 2 stengels bleekselderij, fijngesneden
- 2 tenen knoflook, fijngehakt
- 400 gram tomatenblokjes uit blik
- 400 ml kippenbouillon
- 2 eetlepels olie
- 2 theelepels paprikapoeder
- 1 theelepel gerookte paprikapoeder
- ½ theelepel cayennepeper
- 1 theelepel gedroogde tijm
- 1 theelepel gedroogde oregano
- 1 eetlepel Worcestershiresaus
- 2 laurierblaadjes
- zwarte peper
- eventueel wat zout
- 2 bosuitjes
- een handje verse peterselie
Bereiding
- Verhit de olie in een grote braadpan. Bak de worst een paar minuten tot de plakjes licht kleuren en schep ze daarna uit de pan.
- Bak vervolgens de kip rondom bruin in hetzelfde bakvet. De kip hoeft op dit moment nog niet volledig gaar te zijn. Haal ook de kip uit de pan.
- Bak de ui, paprika en bleekselderij ongeveer vijf minuten op middelhoog vuur. Voeg daarna de fijngehakte knoflook toe en bak die kort mee.
- Doe de paprikapoeder, gerookt paprikapoeder, de cayennepeper, tijm en oregano in de pan en roer alles goed door. Voeg vervolgens de rijst toe en bak die kort mee.
- Schenk de tomatenblokjes en bouillon erbij en voeg ook de Worcestershiresaus en laurierblaadjes toe. Doe de kip en worst terug in de pan en breng het geheel aan de kook.
- Zet het vuur laag, leg een deksel op de pan en laat de jambalaya ongeveer 18 tot 20 minuten rustig garen. Roer zo min mogelijk. Controleer tegen het einde of de rijst gaar is. Is de pan te droog terwijl de rijst nog niet helemaal zacht is, voeg dan een klein beetje hete bouillon of water toe.
- Voeg de garnalen pas aan het einde toe. Verdeel ze over de pan en laat ze nog ongeveer vier tot vijf minuten meegaren, totdat ze roze en net gaar zijn.
- Zet het vuur uit en laat de jambalaya nog vijf minuten met het deksel op de pan staan.
- Verwijder de laurierblaadjes en breng eventueel verder op smaak met zwarte peper, zout en wat extra cayennepeper.
- Snijd de bosuitjes fijn, hak de peterselie grof en strooi beide vlak voor het serveren over de jambalaya.
Jambalaya is bij uitstek een gerecht waarbij je kunt variëren. Meer garnalen, wat extra kip of juist een pittigere versie: zolang de basis goed op smaak is en de rijst mooi in de pan gaart, blijft het een bijzonder gerecht.
Zelf thuis aan de slag met een Amerikaanse klassieker als jambalaya is natuurlijk hartstikke leuk. Laat je liever voor je koken? Dan ben je bij Broadway natuurlijk aan het juiste adres voor onze steaks, spareribs, visgerechten én andere favorieten van onze kaart!
